29 grudnia 2025

Jak zmieniają się zasady Małego ZUS Plus w 2026 roku?

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzą w życie nowe, doprecyzowane zasady korzystania z Mały ZUS Plus w 2026. Kluczowe zmiany dotyczą sposobu liczenia okresów uprawniających do ulgi, terminu powrotu do preferencyjnych składek oraz jasnych kryteriów przyznawania ulgi. Nowe przepisy mają na celu uproszczenie systemu i wyeliminowanie niejasności interpretacyjnych, które przez ostatnie lata budziły wątpliwości zarówno wśród przedsiębiorców, jak i w orzecznictwie sądowym.

Zgodnie z nowymi przepisami, każdy przedsiębiorca prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą może przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy kalendarzowych płacić niższe składki na ubezpieczenia społeczne. Okres 60 miesięcy liczy się od pierwszego miesiąca, w którym przedsiębiorca rozpoczął korzystanie z ulgi, a każdy miesiąc, w którym działalność była prowadzona przez choćby jeden dzień, wlicza się do limitu. W 2026 roku okres „karencji” po zakończeniu 36-miesięcznego cyklu został skrócony do 24 miesięcy, co realnie pozwala szybciej powrócić do preferencyjnych stawek.

Szczególne znaczenie ma także tzw. „reset” – od stycznia 2026 r. wszyscy przedsiębiorcy, niezależnie od tego, czy wcześniej wykorzystywali ulgę, otrzymują prawo do nowego 36-miesięcznego okresu ulgi na nowych zasadach. Pozostałe warunki korzystania z Małego ZUS Plus nie uległy zmianom, w tym limit przychodów czy wyłączenia branżowe.

Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus w 2026 roku?

Najważniejszym warunkiem uprawniającym do korzystania z Małego ZUS Plus w 2026 roku jest nieprzekroczenie progu przychodowego 120 000 zł za poprzedni rok kalendarzowy. Limit ten nie uległ zmianie i obowiązuje także w nowym stanie prawnym. W przypadku prowadzenia działalności przez część roku, próg ten ustalany jest proporcjonalnie – np. jeśli działalność prowadzona była przez 250 dni w 2025 roku, limit przychodów wynosi 120 000/365*250 = 82 191,78 zł.

Do pozostałych kryteriów należą:

• Działalność prowadzona przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym.
• Brak wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy w zakresie tożsamym z czynnościami z umowy o pracę (w bieżącym lub poprzednim roku).
• Brak podlegania ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu działalności (np. wspólnik spółki osobowej, jednoosobowa spółka z o.o., wolny zawód, działalność artystyczna lub oświatowa).
• Nie można korzystać z karty podatkowej wraz ze zwolnieniem z VAT.

Przedsiębiorcy muszą także pamiętać, że Mały ZUS Plus w 2026 dotyczy wyłącznie składek społecznych – składka zdrowotna pozostaje poza zakresem tej ulgi i musi być opłacana zawsze, na zasadach ogólnych.

Jak obliczyć wysokość składek w Małym ZUS Plus w 2026 roku?

Podstawa wymiaru składek w Małym ZUS Plus w 2026 roku jest ściśle powiązana z dochodem osiągniętym w 2025 roku. Wzór kalkulacyjny pozostaje niezmieniony:

Podstawa wymiaru = (dochód roczny / liczba dni prowadzenia działalności w roku) x 30

Wynik należy zaokrąglić do dwóch miejsc po przecinku, a następnie przemnożyć przez współczynnik 0,5. Ostateczna kwota nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 roku: 1 441,80 zł) ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (5 652 zł).

Przykład: Przedsiębiorca z dochodem 24 000 zł za 2025 rok, prowadzący działalność przez cały rok (365 dni), wylicza podstawę w następujący sposób: 24 000/365*30 = 1 972,60 zł. Po pomnożeniu przez 0,5 otrzymuje 986,30 zł, ale ponieważ jest to mniej niż 1 441,80 zł, zastosować należy minimalną podstawę.

W przypadku rozliczania się na ryczałcie lub karcie podatkowej (bez zwolnienia z VAT), podstawę składek ustala się mnożąc przychód przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik również musi mieścić się w przedziale między 30% a 60% właściwych wskaźników.

Ile wynoszą składki społeczne w Małym ZUS Plus w 2026 roku?

Wysokość składek społecznych od stycznia 2026 r. dla przedsiębiorców w Małym ZUS Plus w 2026 zależy od wyliczonej podstawy, która – przypomnijmy – musi mieścić się między 1 441,80 zł a 5 652 zł. Składki liczone są według ustawowych stawek procentowych:

• Emerytalna: 19,52%
• Rentowa: 8%
• Wypadkowa: 1,67%
• Chorobowa (dobrowolna): 2,45%

Przykład: Przy minimalnej podstawie 1 441,80 zł miesięczna składka emerytalna wyniesie ok. 281,54 zł (1 441,80 x 19,52%), rentowa 115,34 zł, wypadkowa 24,09 zł, a dobrowolna chorobowa 35,52 zł. Łączna miesięczna składka społeczna (z chorobowym) to 456,49 zł. Wysokość składki na Fundusz Pracy dotyczy jedynie osób, których podstawa przekracza minimalne wynagrodzenie (w 2026 roku 4 806 zł).

Warto zauważyć, że przedsiębiorcy, którzy korzystają z Małego ZUS Plus, mogą zaoszczędzić nawet kilkaset złotych miesięcznie w porównaniu do „dużego ZUS-u”, gdzie podstawa w 2026 roku wynosi 5 652 zł.

Kiedy i jak zgłosić się do Małego ZUS Plus w 2026 roku?

Rejestracja do ulgi Mały ZUS Plus w 2026 roku wymaga zachowania ścisłych terminów i procedur. Przedsiębiorca, który spełnia warunki i chce korzystać z ulgi od początku roku, musi zgłosić się do ZUS do 2 lutego 2026 r. (ponieważ 31 stycznia przypada w sobotę). Spóźnienie wyklucza z prawa do preferencyjnych składek na cały rok.

Proces obejmuje wyrejestrowanie się z dotychczasowego kodu ubezpieczenia (np. 05 10), a następnie rejestrację z kodem 05 90 lub 05 92 na formularzu ZUS ZUA lub ZUS ZZA. Jeśli ulga ma być wykorzystana po zakończeniu okresu preferencyjnego lub po wznowieniu działalności, zgłoszenie należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia spełnienia warunków.

Po zgłoszeniu przedsiębiorca musi złożyć deklarację DRA cz.II lub RCA cz.II z informacją o formie opodatkowania, przychodzie i dochodzie z działalności za poprzedni rok oraz wyliczonej podstawie wymiaru składek. Dokumenty te składa się raz w roku, za miesiąc przystąpienia do ulgi.

Jak długo można korzystać z Małego ZUS Plus i kiedy można wrócić do ulgi?

Na nowych zasadach obowiązujących od 2026 roku, z Małego ZUS Plus w 2026 można korzystać maksymalnie przez 36 miesięcy w ciągu dowolnych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to możliwość płacenia niższych składek przez trzy lata, a następnie obowiązkową przerwę przez dwa lata (24 miesiące). Po tym okresie karencji przedsiębiorca może ponownie zgłosić się do ulgi – i to w dowolnym miesiącu, niezależnie od początku roku.

Przykład: Pan Jan korzystał z Małego ZUS Plus przez 36 miesięcy do marca 2024 r. Po upływie 24 miesięcy, czyli od kwietnia 2026 r., jeśli nadal spełnia warunki, może powrócić do preferencyjnych składek na kolejne 36 miesięcy.

Przedsiębiorcy, którzy do końca 2025 roku nie wykorzystali przyznanych dodatkowych 12 miesięcy ulgi (przysługujących za 2023 rok), mogą te miesiące rozliczyć po 2025 roku – po zakończeniu nowego 36-miesięcznego okresu ulgi.

„Wykładnia celowościowa art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej prowadzić musi do wniosku, iż ustawodawca przewidział możliwość skorzystania z tzw. 'małego ZUS+’ w okresie każdych kolejnych okresów pięcioletnich.” – Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 29 lipca 2024 r., sygn. akt VIII U 1116/24

Jakie dokumenty i obowiązki wiążą się z Małym ZUS Plus w 2026 r.?

Po zgłoszeniu się do Małego ZUS Plus w 2026 roku przedsiębiorca musi przekazać do ZUS szereg informacji, które umożliwiają weryfikację prawa do ulgi oraz prawidłowości wyliczenia podstawy składek. W szczególności są to:

• Forma opodatkowania w poprzednim roku kalendarzowym
• Roczny przychód i dochód z działalności gospodarczej
• Podstawa wymiaru składek emerytalno-rentowych

Wszystkie te dane należy wykazać w deklaracji DRA cz.II lub RCA cz.II, składanej za styczeń danego roku lub pierwszy miesiąc przystąpienia do ulgi. W przypadku wezwania przez ZUS, przedsiębiorca ma 14 dni na przedstawienie dokumentów potwierdzających formę opodatkowania, wysokość przychodów i dochodów.

Brak przekazania dokumentów lub błędne wyliczenie może skutkować ustaleniem podstawy wymiaru składek na poziomie 60% prognozowanego wynagrodzenia – czyli „dużego ZUS-u”.

Jakie są najczęstsze błędy i pułapki przy Małym ZUS Plus w 2026 roku?

Praktyka pokazuje, że większość problemów z Małym ZUS Plus w 2026 dotyczy nieprawidłowego zgłoszenia do ulgi, przekroczenia limitu przychodów lub zbiegu tytułów ubezpieczenia. Przekroczenie terminu rejestracji, nawet o jeden dzień, powoduje utratę prawa do preferencji na cały rok. Użycie niewłaściwego kodu tytułu ubezpieczenia (np. pozostawienie starego kodu 05 10 zamiast nowego 05 90/05 92) skutkuje odmową zastosowania ulgi przez ZUS.

Kolejny problem to nieprawidłowe wyliczenie dochodu – szczególnie przy rozliczaniu kosztów i składek społecznych. Przedsiębiorca musi pamiętać o uwzględnieniu w podstawie również składek zaliczonych do kosztów uzyskania przychodu. Wreszcie, częstą pułapką jest zbieżność działalności z czynnościami wykonywanymi dla byłego pracodawcy – taki przypadek wyklucza z ulgi.

Warto także zwracać uwagę na zmiany w minimalnym wynagrodzeniu i prognozowanym przeciętnym wynagrodzeniu, ponieważ wpływają one na dolne i górne widełki podstawy wymiaru składek.

Jak Mały ZUS Plus w 2026 roku wpływa na emeryturę i świadczenia?

Składki opłacane w ramach Mały ZUS Plus w 2026 roku są uwzględniane przy ustalaniu wysokości przyszłych świadczeń emerytalnych, rentowych i chorobowych. Należy jednak mieć świadomość, że niższa podstawa wymiaru składek oznacza niższe świadczenia w przyszłości. Przedsiębiorca może dobrowolnie zadeklarować wyższą podstawę, jeśli zależy mu na wyższej emeryturze lub zasiłku chorobowym.

Rezygnacja z ulgi jest możliwa w dowolnym momencie roku – wtedy od kolejnego miesiąca do końca roku opłaca się już pełne składki społeczne. W przypadku zawieszenia działalności, okres zawieszenia nie wlicza się do limitu 36 miesięcy korzystania z Małego ZUS Plus, co pozwala lepiej zaplanować korzystanie z ulgi w dłuższej perspektywie.

Warto podkreślić, że zawieszenie działalności nie powoduje utraty prawa do ulgi, o ile limit 36 miesięcy nie został wykorzystany.

Jak wygląda Mały ZUS Plus w praktyce – przykłady i kalkulacje

Zestawienie praktycznych przykładów pozwala lepiej zrozumieć, jak działa Mały ZUS Plus w 2026 i jakie realne oszczędności przynosi przedsiębiorcom.

Przykład 1: Pani Anna prowadzi działalność przez cały 2025 rok, jej dochód wyniósł 24 000 zł. Podstawa składek: (24 000 / 365) x 30 = 1 972,60 zł. Po zastosowaniu współczynnika 0,5 otrzymuje 986,30 zł, ale obowiązuje minimalna podstawa 1 441,80 zł. Składki społeczne z chorobowym wyniosą ok. 456,49 zł miesięcznie.

Przykład 2: Pan Andrzej w 2025 roku osiągnął dochód 67 500 zł, działalność przez cały rok. Podstawa: (67 500 / 365) x 30 = 5 547,95 zł, po przemnożeniu przez 0,5 – 2 773,98 zł. To jest poniżej górnej granicy, więc od tej kwoty wyliczane są składki. Na ryczałcie w 2025 roku przedsiębiorca zapłaciłby pełny ZUS od 5 652 zł, czyli różnica jest znacząca.

Przykład 3: Pan Karol wykorzystał tylko 6 z 12 dodatkowych miesięcy Małego ZUS Plus w 2023 roku. Od stycznia 2026 roku rozpocznie nowy okres 36 miesięcy ulgi, a pozostałe 6 miesięcy z dodatkowej puli może wykorzystać dopiero po zakończeniu tego cyklu.

Najczęściej zadawane pytania o Mały ZUS Plus w 2026 roku

Czy Mały ZUS Plus obejmuje składkę zdrowotną? Nie, ulga dotyczy wyłącznie składek społecznych (emerytalnych, rentowych, wypadkowych, chorobowych). Składka zdrowotna ustalana jest na zasadach ogólnych.

Co z osobami, które już wykorzystały 36 miesięcy ulgi przed 2026 rokiem? Każdy przedsiębiorca od 1 stycznia 2026 roku otrzymuje nowy 36-miesięczny okres ulgi, niezależnie od wcześniejszego wykorzystania uprawnień. Dodatkowe miesiące z puli 12 miesięcy można rozliczyć po zakończeniu nowego cyklu.

Czy limit przychodów 120 000 zł zmienia się w 2026 roku? Nie, nowelizacja ustawy nie przewiduje zmian w limicie przychodowym – wciąż obowiązuje próg 120 000 zł za poprzedni rok.

Kiedy można wrócić do ulgi po wykorzystaniu 36 miesięcy? Po upływie 24 miesięcy karencji można ponownie zgłosić się do Małego ZUS Plus, nawet jeśli nie jest to początek roku kalendarzowego.

Gdzie szukać profesjonalnego wsparcia przy Małym ZUS Plus w 2026?

Zawiłości związane z interpretacją przepisów, rozliczaniem dochodu czy poprawnym wypełnieniem dokumentów do ZUS potrafią sprawiać trudność nawet doświadczonym przedsiębiorcom. Jeśli potrzebujesz profesjonalnego wsparcia w Mały ZUS Plus w 2026, zapraszamy do Firmy dla Każdego. Doświadczenie naszej fundacji pokazuje, że właściwe doradztwo i obsługa prawno-księgowa są niezbędne dla bezpiecznego i efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej.